Nghiên cứu khoa học: Bôi dutasteride 0,05% giúp mọc tóc vượt trội so với uống finasteride

Tên tiếng Anh: A Randomized, Double-Blind, Placebo and Active Controlled Phase II Study to Evaluate the Safety and Efficacy of Novel Dutasteride Topical Solution (0.01%, 0.02%, and 0.05% w/v) in Male Subjects With Androgenetic Alopecia

Nơi xuất bản: Cureus

Số xuất bản: 17(8), e89309

Ngày xuất bản: 03/08/2025

Mã định danh tài liệu DOI: 10.7759/cureus.89309

Link tài liệu: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40909044/

---

Rụng tóc nội tiết androgen (androgenetic alopecia – AGA) là dạng rụng tóc phổ biến nhất ở nam giới, liên quan đến hormone dihydrotestosterone (DHT) làm thu nhỏ nang tóc. Hiện nay finasteride uống là lựa chọn nội tiết được dùng phổ biến nhất, nhưng có tới 30-50% người dùng không đáp ứng rõ rệt, trong khi tác dụng phụ toàn thân (giảm ham muốn, rối loạn cương dương) khiến nhiều người ngần ngại. Một thử nghiệm lâm sàng pha II ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược và đối chứng chủ động vừa công bố trên tạp chí Cureus cho thấy dung dịch dutasteride bôi tại chỗ, đặc biệt ở nồng độ 0,05%, giúp tăng mật độ và độ dày tóc rõ rệt, thậm chí vượt trội hơn finasteride uống liều 1mg/ngày, đồng thời hạn chế tối đa tác động nội tiết toàn thân.

---

Nghiên cứu tuyển chọn 135 nam giới châu Á (Ấn Độ), tuổi từ 20-60 (tuổi trung bình 38,1), bị rụng tóc kiểu hói nam (AGA) ở mức độ đỉnh đầu độ III, IV hoặc V theo thang phân loại Norwood-Hamilton, chưa từng điều trị bằng dutasteride hoặc finasteride trong 12 tháng gần nhất. Người tham gia không có các nguyên nhân rụng tóc khác (bệnh tự miễn, nội tiết, nhiễm trùng, cơ học), không cấy tóc hay điều trị laser trước đó, và không dùng đồng thời minoxidil hay các thuốc có tính kháng androgen.

Đây là thử nghiệm pha II, đa trung tâm (6 trung tâm tại Ấn Độ), ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược và đối chứng chủ động (finasteride), kéo dài 24 tuần điều trị (tổng thời gian theo dõi 28 tuần). Người tham gia được phân ngẫu nhiên theo tỷ lệ 2:2:2:2:1 vào 5 nhóm:

– Nhóm 1: Dung dịch dutasteride bôi 0,01% w/v (n=30)

– Nhóm 2: Dung dịch dutasteride bôi 0,02% w/v (n=30)

– Nhóm 3: Dung dịch dutasteride bôi 0,05% w/v (n=30)

– Nhóm 4 (đối chứng chủ động): Finasteride uống 1mg/ngày kèm dung dịch giả dược bôi (n=30)

– Nhóm 5 (đối chứng giả dược): Dung dịch giả dược bôi kèm viên giả dược uống (n=15)

Dung dịch bôi (1ml) được nhỏ trực tiếp lên vùng da đầu đỉnh có diện tích khoanh vùng 1,9cm² bằng ống nhỏ giọt, kèm massage nhẹ, mỗi ngày 1 lần, giữ trên da đầu tối thiểu 6-8 giờ. Kết quả chính được đánh giá bằng số lượng tóc trong vùng đích (target area hair count – TAHC) trên diện tích 1cm² tại đỉnh đầu ở tuần 24, đo bằng kỹ thuật chụp ảnh phóng đại (macrophotography). Các tiêu chí phụ gồm TAHC ở tuần 12, độ dày sợi tóc vùng đích (target area hair width – TAHW), điểm đánh giá của bác sĩ qua ảnh chụp toàn cảnh (GPA) và bảng câu hỏi tự đánh giá của người bệnh (MHGQ).

Tất cả các nhóm điều trị chủ động đều cải thiện mật độ tóc có ý nghĩa thống kê so với ban đầu sau 24 tuần (p≤0,01), trong khi nhóm giả dược gần như không thay đổi. Mức tăng mật độ tóc thể hiện tính phụ thuộc liều rõ rệt với dutasteride bôi, cao nhất ở nồng độ 0,05%:

– Vượt trội finasteride uống: Nhóm dutasteride bôi 0,05% tăng mật độ tóc tương đương khoảng 23% so với ban đầu (327,9 → 403,5 sợi/cm²), cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm finasteride uống 1mg/ngày (chênh lệch 34,3 sợi/cm², p=0,0083) – đây là nhóm duy nhất trong 3 nồng độ dutasteride bôi vượt qua finasteride ở cả kết quả chính lẫn phụ.

– Đánh giá qua ảnh chụp và cảm nhận người bệnh: Tại tuần 24, tỷ lệ bệnh nhân đạt điểm cải thiện rõ rệt trên ảnh chụp toàn cảnh (GPA ≥+2) ở nhóm dutasteride 0,05% là 68,97%, cao hơn hẳn nhóm finasteride (21,43%) và giả dược (13,33%). Tương tự, 93,1% bệnh nhân nhóm dutasteride 0,05% hài lòng với tổng thể mái tóc (điểm MHGQ ≤2) so với 71,43% ở nhóm finasteride.

– Mức độ an toàn: Không ghi nhận biến cố bất lợi nghiêm trọng, tử vong hay trường hợp phải ngưng điều trị vì lý do an toàn trong suốt nghiên cứu. Phần lớn bệnh nhân dùng dutasteride bôi không có dấu hiệu kích ứng da đáng kể. Về nội tiết, nhóm finasteride uống có testosterone huyết thanh tăng 20% và DHT giảm 11% ở tuần 24, trong khi nhóm dutasteride bôi 0,05% chỉ thay đổi rất nhẹ, không có ý nghĩa thống kê – phản ánh khả năng hấp thu toàn thân thấp của dạng bôi tại chỗ. Phân tích dược động học cũng cho thấy nồng độ dutasteride trong máu ở nhóm 0,05% hầu như ở mức rất thấp, gần hoặc dưới ngưỡng định lượng được.

Dung dịch dutasteride bôi tại chỗ nồng độ 0,05% cho hiệu quả tăng mật độ và độ dày tóc vượt trội hơn finasteride uống 1mg/ngày ở nam giới rụng tóc nội tiết androgen, đồng thời có hồ sơ an toàn thuận lợi nhờ hạn chế hấp thu toàn thân. Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh đây là kết quả từ thử nghiệm pha II với cỡ mẫu vừa phải trên một quần thể duy nhất (nam giới Ấn Độ), cần thêm các thử nghiệm pha III quy mô lớn hơn, đa dạng chủng tộc và thời gian theo dõi dài hơn để khẳng định chắc chắn hiệu quả và độ an toàn lâu dài của dutasteride bôi trong điều trị rụng tóc.

---

Dutasteride là chất ức chế đồng thời cả 2 loại enzym 5-alpha reductase (type I và type II), giúp giảm chuyển hóa testosterone thành DHT – hormone gây thu nhỏ nang tóc trong rụng tóc nội tiết androgen. Khi bào chế dạng bôi tại chỗ, hoạt chất tác động trực tiếp lên da đầu, hạn chế đi vào tuần hoàn toàn thân so với dạng uống.

Theo kết quả nghiên cứu, dutasteride bôi 0,05% cho hiệu quả tăng mật độ tóc vượt trội finasteride uống trong thử nghiệm này, tuy nhiên đây mới là dữ liệu từ một thử nghiệm pha II. Dutasteride bôi hiện chưa được các cơ quan quản lý dược phẩm phê duyệt chính thức cho điều trị rụng tóc như finasteride và minoxidil. Người có nhu cầu điều trị rụng tóc nên tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu để được tư vấn phác đồ phù hợp, không tự ý thay thế thuốc đang dùng.

Trong nghiên cứu, nhóm dutasteride bôi 0,05% đã cho thấy cải thiện mật độ tóc có ý nghĩa thống kê ngay từ tuần 12, và hiệu quả tiếp tục tăng rõ rệt hơn ở tuần 24. Điều này gợi ý người dùng cần kiên trì bôi đều đặn hằng ngày trong ít nhất 3-6 tháng mới đánh giá được hiệu quả rõ ràng.

Trong nghiên cứu này, dutasteride bôi được dung nạp tốt, không ghi nhận biến cố bất lợi nghiêm trọng và ít gây kích ứng da. Do hấp thu toàn thân thấp, các thay đổi về testosterone và DHT trong máu ở nhóm dùng dutasteride bôi cũng nhẹ hơn đáng kể so với nhóm dùng finasteride đường uống, gợi ý nguy cơ tác dụng phụ nội tiết toàn thân (giảm ham muốn, rối loạn cương dương) có thể thấp hơn. Tuy nhiên, đây là dữ liệu ngắn hạn (24 tuần) trên cỡ mẫu vừa phải nên vẫn cần thêm nghiên cứu dài hạn để khẳng định độ an toàn.