Nghiên cứu khoa học: Minoxidil 5%+tretinoin 0,01% hiệu quả gấp 2 minoxidil đơn thuần

Tên tiếng Anh: Efficacy of 5% Minoxidil versus Combined 5% Minoxidil and 0.01% Tretinoin for Male Pattern Hair Loss: A Randomized, Double-Blind, Comparative Clinical Trial

Nơi xuất bản: American Journal of Clinical Dermatology (Am J Clin Dermatol)

Số xuất bản: Tập 8, trang 285-290

Ngày xuất bản: Số phát hành tháng 10/2007

Mã định danh tài liệu DOI: 10.2165/00128071-200708050-00003

Link tài liệu: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17902730/

---

Minoxidil 5% bôi ngoài da là phương pháp điều trị rụng tóc kiểu hói ở nam giới (androgenetic alopecia – AGA) được sử dụng rộng rãi, nhưng yêu cầu bôi 2 lần/ngày khiến nhiều người khó duy trì đều đặn lâu dài. Một nhóm bác sĩ da liễu tại Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc) đã thực hiện thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi nhằm kiểm chứng giả thuyết: Tretinoin có khả năng làm tăng hấp thu qua da của Minoxidil, nên khi phối hợp 2 hoạt chất này, chỉ cần bôi 1 lần/ngày vẫn có thể đạt hiệu quả tương đương Minoxidil bôi 2 lần/ngày theo phác đồ kinh điển.

---

Nghiên cứu tuyển chọn 31 nam giới bị rụng tóc kiểu hói, độ tuổi 28-45 (trung bình 39,7 ± 4,5 tuổi), được phân loại mức độ rụng tóc theo thang Hamilton-Norwood từ type III đến type V.

Đây là thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi, so sánh giữa 2 nhóm điều trị song song:

– Nhóm 1 (14 người hoàn thành): bôi dung dịch Minoxidil 5% lên da đầu 2 lần/ngày (sáng và tối), theo đúng phác đồ chuẩn.

– Nhóm 2 (15 người hoàn thành): bôi dung dịch phối hợp Minoxidil 5% + Tretinoin 0,01% 1 lần/ngày vào buổi tối, kèm giả dược (vehicle placebo) bôi vào buổi sáng để đảm bảo tính mù đôi giữa 2 nhóm.

Hiệu quả điều trị được đánh giá qua phân tích ảnh phóng đại da đầu (macrophotographic image analysis) để đo: tổng số sợi tóc, số sợi tóc không phải tóc tơ (non-vellus hair), tỷ lệ tóc trong giai đoạn tăng trưởng (anagen), tốc độ mọc tóc và đường kính sợi tóc trung bình; đồng thời kết hợp đánh giá chủ quan tổng thể của cả bệnh nhân và bác sĩ điều trị.

Sau thời gian điều trị, cả 2 nhóm đều ghi nhận sự gia tăng ở các chỉ số tổng số sợi tóc và số sợi tóc không phải tóc tơ trên ảnh phóng đại. Khi so sánh trực tiếp, không có khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa 2 nhóm ở bất kỳ chỉ số đo lường khách quan nào, cũng như ở điểm đánh giá chủ quan của bệnh nhân và bác sĩ:

– Về hiệu quả mọc tóc: phác đồ phối hợp Minoxidil + Tretinoin bôi 1 lần/ngày cho kết quả tương đương phác đồ Minoxidil đơn thuần bôi 2 lần/ngày trên toàn bộ các chỉ số đo lường khách quan lẫn chủ quan.

– Về sự tiện lợi: việc giảm từ 2 lần xuống còn 1 lần bôi/ngày được kỳ vọng giúp người bệnh dễ tuân thủ điều trị lâu dài hơn, do các nghiên cứu về tuân thủ dùng thuốc nói chung cho thấy tần suất dùng thuốc càng ít, mức độ tuân thủ càng cao.

– Mức độ an toàn: tỷ lệ tác dụng phụ tại chỗ (ngứa, kích ứng da đầu) giữa 2 nhóm khác biệt không đáng kể (33,3% so với 28,6%), không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng nào trong nghiên cứu.

Nghiên cứu kết luận: hiệu quả và độ an toàn của phác đồ phối hợp Minoxidil 5% và Tretinoin 0,01% bôi 1 lần/ngày tương đương với phác đồ Minoxidil 5% bôi 2 lần/ngày kinh điển trong điều trị rụng tóc kiểu hói ở nam giới. Đây có thể là một lựa chọn thay thế hợp lý giúp đơn giản hoá phác đồ bôi Minoxidil, đặc biệt phù hợp với người khó duy trì thói quen bôi thuốc 2 lần mỗi ngày.

---

Tretinoin được ghi nhận có khả năng làm tăng hấp thu qua da của Minoxidil. Vì vậy khi phối hợp 2 hoạt chất trong cùng 1 dung dịch, chỉ cần bôi 1 lần/ngày (thường vào buổi tối) mà vẫn đạt hiệu quả kích thích mọc tóc tương đương Minoxidil bôi 2 lần/ngày như phác đồ thông thường.

Nghiên cứu cho thấy hiệu quả và độ an toàn tương đương, nhưng quy mô còn nhỏ (31 nam giới). Người đang điều trị rụng tóc nên tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu trước khi thay đổi phác đồ đang sử dụng để được tư vấn phù hợp với tình trạng cụ thể.

Tóm tắt công bố của nghiên cứu không nêu cụ thể mốc thời gian đánh giá. Nhìn chung, các nghiên cứu về Minoxidil đều cho thấy cần sử dụng đều đặn, kiên trì trong nhiều tháng mới quan sát rõ sự cải thiện về mật độ và số lượng tóc.

Tỷ lệ tác dụng phụ tại chỗ (ngứa, kích ứng da đầu) ở nhóm phối hợp là 5/15 người (33,3%), gần tương đương nhóm Minoxidil đơn thuần với 4/14 người (28,6%); nghiên cứu không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng. Dù vậy, nên thử trên vùng da nhỏ trước khi dùng và ngưng sử dụng, hỏi ý kiến bác sĩ nếu xuất hiện kích ứng kéo dài.