Nghiên cứu khoa học: Peptide phỏng sinh alpha-MSH (Melitane) giúp giảm tóc bạc sớm ở nam giới

Tên tiếng Anh: Efficacy of an agonist of α-MSH, the palmitoyl tetrapeptide-20, in hair pigmentation

Nơi xuất bản: International Journal of Cosmetic Science (Int J Cosmet Sci)

Số xuất bản: 40(5), 516-524

Ngày xuất bản: Xuất bản trực tuyến ngày 17/09/2018; số chính thức tháng 10/2018

Mã định danh tài liệu DOI: 10.1111/ics.12494

Link tài liệu: onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ics.12494

---

Tóc bạc sớm (canities) là nỗi lo thẩm mỹ của rất nhiều người, kể cả khi chưa bước qua tuổi trung niên. Một nhóm nghiên cứu tại Pháp đã phát triển một peptide phỏng sinh học (biomimetic peptide) mô phỏng hoạt động của hormone kích thích tế bào hắc tố alpha (alpha-MSH) – hormone đóng vai trò trung tâm trong việc điều hòa sắc tố tóc. Đây cũng chính là nền tảng khoa học cho nhóm hoạt chất dưỡng tóc thương mại được biết đến với tên gọi Melitane. Kết quả nghiên cứu công bố trên International Journal of Cosmetic Science cho thấy peptide này có khả năng kích hoạt thụ thể MC1-R, tăng tổng hợp melanin và cải thiện biểu hiện các protein sắc tố quan trọng trong nang tóc, mở ra hướng tiếp cận mới để làm chậm và hỗ trợ đẩy lùi quá trình tóc bạc.

---

Nghiên cứu kết hợp nhiều mô hình: tế bào hắc tố người (human melanocytes – HEMa), tế bào nhú bì nang tóc người (Human Follicle Dermal Papilla Cells – HFDPC), mẫu tóc vi phẫu tách rời (ex vivo) từ một phụ nữ 71 tuổi khỏe mạnh, và một nghiên cứu lâm sàng trên 15 tình nguyện viên nam giới da trắng khỏe mạnh, độ tuổi 18-38 (trung bình 33 ± 5 tuổi), có tình trạng bạc tóc sớm với hơn 20% số sợi tóc đã chuyển bạc.

Nhóm nghiên cứu tổng hợp một peptide phỏng sinh có tên palmitoyl tetrapeptide-20 (PTP20), được thiết kế để gắn kết và kích hoạt thụ thể melanocortin-1 (MC1-R) – thụ thể tiếp nhận tín hiệu của alpha-MSH. Peptide được đánh giá qua 3 giai đoạn:

– In vitro (ống nghiệm): đánh giá khả năng kích hoạt MC1-R, tổng hợp melanin, hoạt tính enzym catalase, nồng độ H2O2 nội bào và hoạt tính enzym sirtuin 1 (SIRT1).

– Ex vivo (mẫu tóc vi phẫu): nuôi cấy tóc tách rời với PTP20 nồng độ 10⁻⁹M trong 7 ngày, quan sát biểu hiện các protein sắc tố qua nhuộm hóa mô miễn dịch.

– Lâm sàng (in vivo): 15 tình nguyện viên bôi thoa dung dịch (lotion) chứa 10 ppm PTP20 lên da đầu mỗi ngày, liên tục trong 3 tháng, không cần rửa lại. Tóc được nhổ để phân tích ở thời điểm ban đầu và sau 3 tháng.

Peptide PTP20 cho thấy hiệu quả rõ rệt trên nhiều chỉ số sinh học liên quan trực tiếp đến quá trình sắc tố hóa của tóc:

– Cơ chế kích hoạt sắc tố: PTP20 hoạt động như một chất chủ vận (agonist) của alpha-MSH, gắn vào thụ thể MC1-R để khởi động chuỗi tín hiệu sản sinh melanin, đồng thời làm tăng biểu hiện các protein TRP-1, TRP-2 và Melan-A – những dấu ấn quan trọng của tế bào hắc tố đang hoạt động.

– Bảo vệ chống oxy hóa: Peptide giúp tăng cường hoạt động của catalase – enzym phân giải hydrogen peroxide (H2O2), chất được xem là một trong những nguyên nhân chính gây bạc tóc do tích tụ trong thân tóc theo tuổi tác, đồng thời hoạt hóa SIRT1 – protein liên quan đến quá trình lão hóa tế bào.

– Mức độ an toàn: Nghiên cứu không ghi nhận tác dụng phụ đáng kể nào ở 15 tình nguyện viên trong suốt 3 tháng sử dụng dung dịch chứa PTP20 nồng độ 10 ppm bôi ngoài da đầu.

Nghiên cứu cung cấp bằng chứng đồng bộ từ ống nghiệm, mẫu tóc vi phẫu đến lâm sàng, cho thấy peptide phỏng sinh alpha-MSH (nền tảng của nhóm hoạt chất Melitane) có khả năng kích hoạt lại hoạt động của tế bào hắc tố trong nang tóc, tăng tổng hợp melanin và bảo vệ nang tóc khỏi tổn thương oxy hóa – hai cơ chế cốt lõi liên quan đến hiện tượng tóc bạc. Đây là cơ sở khoa học tiềm năng cho các sản phẩm chăm sóc tóc hướng đến hỗ trợ đẩy lùi và làm chậm quá trình tóc bạc sớm.

---

Melitane là tên thương mại của một nhóm hoạt chất chăm sóc tóc dựa trên peptide phỏng sinh alpha-MSH – cùng nền tảng khoa học với peptide PTP20 (palmitoyl tetrapeptide-20) được mô tả trong nghiên cứu này. Cơ chế hoạt động là kích hoạt thụ thể MC1-R để thúc đẩy quá trình sản sinh sắc tố melanin tại nang tóc.

Chưa có đủ dữ liệu để khẳng định peptide có thể thay thế hoàn toàn nhuộm tóc hay các phương pháp che phủ khác. Đây là hướng tiếp cận hỗ trợ tác động vào cơ chế sinh học gây bạc tóc, nên được xem là giải pháp hỗ trợ dài hạn hơn là thay thế tức thời. Người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu hoặc chuyên gia tóc trước khi lựa chọn phương pháp phù hợp.

Trong nghiên cứu, các thay đổi về biểu hiện protein sắc tố (MC1-R, ASIP) trên tóc nhổ được ghi nhận sau 3 tháng bôi thoa dung dịch chứa PTP20 mỗi ngày. Đây là mốc thời gian tối thiểu để quan sát các thay đổi ở cấp độ sinh học của nang tóc.

Trong phạm vi nghiên cứu, 15 tình nguyện viên sử dụng dung dịch chứa PTP20 nồng độ 10 ppm bôi ngoài da đầu hằng ngày trong 3 tháng không ghi nhận tác dụng phụ đáng kể. Tuy nhiên, đây là cỡ mẫu nhỏ và chưa có nhóm đối chứng giả dược, nên cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn hơn để khẳng định độ an toàn và hiệu quả lâu dài.