Nghiên cứu khoa học: Bôi dung dịch 17α-estradiol 0,025% giúp tăng mật độ tóc, làm dày sợi tóc ở phụ nữ rụng tóc nội tiết

Tên tiếng Anh: The Efficacy and Safety of 17α-Estradiol (Ell-Cranell® alpha 0.025%) Solution on Female Pattern Hair Loss: Single Center, Open-Label, Non-Comparative, Phase IV Study

Nơi xuất bản: Annals of Dermatology (Ann Dermatol)

Số xuất bản: 24(3), 295-305

Ngày xuất bản: 25/07/2012 (Epub); in chính thức số 24(3) tháng 8/2012

Mã định danh tài liệu DOI: 10.5021/ad.2012.24.3.295

Link tài liệu: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22879713/

Rụng tóc nội tiết ở nữ giới (rụng tóc kiểu nữ – Female Pattern Hair Loss, FPHL) khiến tóc vùng đỉnh đầu thưa dần, đường rẽ ngôi ngày càng rộng và sợi tóc mảnh đi, ảnh hưởng lớn đến sự tự tin của chị em. Bên cạnh minoxidil, 17α-estradiol (alfatradiol) là hoạt chất bôi tại chỗ đã được sử dụng khoảng 30 năm ở châu Âu để điều trị rụng tóc nội tiết. Nghiên cứu pha IV tại Hàn Quốc trên 51 phụ nữ cho thấy: sau 8 tháng bôi dung dịch 17α-estradiol 0,025% mỗi ngày một lần, mật độ tóc tăng trung bình 31,57 sợi/cm² và đường kính sợi tóc tăng trung bình 10,39 µm, với tỷ lệ tác dụng phụ liên quan đến thuốc thấp.

Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 3 đến tháng 12/2010 tại Khoa Da liễu, Bệnh viện Wonju Christian (Đại học Yonsei, Hàn Quốc). Tổng cộng 53 phụ nữ từ 18 đến 55 tuổi được tuyển chọn, chẩn đoán rụng tóc nội tiết mức độ F1 hoặc F2 theo phân loại BASP; 51 người tham gia đầy đủ để đánh giá hiệu quả. Tuổi trung bình 41,61 (±8,60), hơn 50% ở độ tuổi 40; 66,66% (34/51) thuộc mức F1, số còn lại mức F2; 62,74% (32/51) có tiền sử gia đình bị rụng tóc nội tiết. Người tham gia không dùng thuốc mọc tóc tối thiểu 6 tháng trước nghiên cứu và không mắc bệnh da hay bệnh toàn thân có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Đây là nghiên cứu lâm sàng pha IV, đơn trung tâm, nhãn mở, không có nhóm so sánh, kéo dài 8 tháng. Do sản phẩm đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc cấp phép và có hiệu quả đã được chứng minh trước đó, nhóm nghiên cứu không sử dụng nhóm giả dược.

– Liều dùng: bôi 3 ml dung dịch 17α-estradiol 0,025% (Ell-Cranell® alpha) lên da đầu mỗi ngày một lần bằng dụng cụ định liều sẵn.

– Cách dùng: sau khi bôi, xoa bóp da đầu khoảng 1 phút để thuốc thẩm thấu; chỉ bôi trên da đầu.

Hiệu quả được đo khách quan bằng máy chụp phototrichogram (Folliscope®): đếm tổng số sợi tóc trong vùng 70 mm² tại vị trí rụng nặng nhất (đã đánh dấu cố định) và đo đường kính trung bình của 5 sợi tóc dày nhất ở thời điểm ban đầu, tháng 4 và tháng 8. Ngoài ra, bác sĩ đánh giá tổng thể qua ảnh chụp ở tháng 2, 4, 6, 8; người tham gia tự đánh giá bằng bảng câu hỏi; độ an toàn được theo dõi qua các triệu chứng đỏ da, ngứa, châm chích, bong vảy.

Cả mật độ tóc và độ dày sợi tóc đều tăng dần theo thời gian bôi 17α-estradiol, khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,0001) so với ban đầu:

– Mức tăng tương đối: sau 8 tháng, mật độ tóc tăng khoảng 9,8% và đường kính sợi tóc tăng khoảng 13,2% so với ban đầu (tính từ số liệu trung bình của nghiên cứu).

– Hiệu quả cần thời gian: tỷ lệ người được bác sĩ đánh giá có cải thiện chỉ 1,96% ở tháng thứ 2, tăng lên 35,29% ở tháng 4, 56% ở tháng 6 và 80% ở tháng 8; không có trường hợp nào bị đánh giá là nặng hơn ở bất kỳ thời điểm nào.

– Cảm nhận của người dùng: khoảng 82-84% cho rằng sản phẩm dễ bôi và thấm nhanh; 76-82% thấy không gây bết dính, nhờn tóc. Tuy nhiên, mức hài lòng về hiệu quả giảm rụng tóc còn tương đối thấp: sau 8 tháng, 34% tự nhận thấy mái tóc cải thiện và 24% hài lòng với tổng thể mái tóc.

– Mức độ an toàn: 3,84% (2/52) người gặp tác dụng phụ được xác định liên quan đến thuốc, đều là phản ứng tại chỗ (1 người ngứa và rụng tóc, 1 người kích ứng, đỏ da vùng bôi). Không ai phải ngừng nghiên cứu vì tác dụng phụ và không ghi nhận phản ứng toàn thân.

– Hạn chế cần lưu ý: nghiên cứu nhãn mở, không có nhóm đối chứng nên chưa loại trừ được yếu tố tự cải thiện hoặc tác động của việc chăm sóc tóc. Một thử nghiệm ngẫu nhiên đa trung tâm tại Đức (Blume-Peytavi và cộng sự, 2007) ghi nhận minoxidil 2% làm tăng mật độ và độ dày tóc rõ rệt hơn, trong khi alfatradiol 0,025% chủ yếu giúp làm chậm hoặc ổn định tình trạng rụng tóc.

Bôi dung dịch 17α-estradiol 0,025% mỗi ngày một lần trong 8 tháng giúp tăng mật độ tóc (+31,57 sợi/cm²), làm dày sợi tóc (+10,39 µm) và được dung nạp tốt ở phụ nữ bị rụng tóc nội tiết mức độ nhẹ đến vừa. Đây là một lựa chọn bôi tại chỗ có cơ chế kháng androgen nhẹ, phù hợp để hỗ trợ kiểm soát rụng tóc nội tiết ở nữ; tuy nhiên hiệu quả cần kiên trì nhiều tháng và nên được bác sĩ da liễu cân nhắc cùng các phương pháp đã được chứng minh mạnh hơn như minoxidil.

17α-estradiol (alfatradiol) là đồng phân của hormone nữ 17β-estradiol nhưng có hoạt tính estrogen rất yếu. Hoạt chất này ức chế enzyme 5α-reductase và kích thích enzyme aromatase, giúp giảm chuyển hóa testosterone thành DHT – tác nhân chính gây teo nang tóc. Trong nghiên cứu, bôi 17α-estradiol 0,025% giúp tăng mật độ tóc và độ dày sợi tóc sau 4-8 tháng.

Chưa nên xem là thay thế. Các bằng chứng so sánh trực tiếp cho thấy minoxidil 2% cho hiệu quả mọc tóc rõ hơn, còn 17α-estradiol chủ yếu giúp làm chậm, ổn định rụng tóc. Việc lựa chọn hoặc phối hợp thuốc cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa da liễu.

Theo nghiên cứu, gần như chưa thấy thay đổi rõ ở tháng thứ 2; cải thiện đo được từ tháng thứ 4 (35,29% người cải thiện) và rõ nhất ở tháng thứ 8 (80% người cải thiện). Vì vậy cần dùng đều đặn tối thiểu 4-6 tháng trước khi đánh giá hiệu quả.

Trong 8 tháng theo dõi, chỉ 3,84% người dùng gặp tác dụng phụ liên quan đến thuốc, đều là phản ứng nhẹ tại chỗ như ngứa, đỏ da, kích ứng; không ghi nhận phản ứng toàn thân. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai, cho con bú hoặc có bệnh lý liên quan đến hormone cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.