Nghiên cứu khoa học: Minoxidil sulfate 5% giúp giảm rụng tóc nội tiết ở 70% nữ kháng minoxidil

Tên tiếng Anh: Efficacy, Tolerability, and Superiority of Propylene Glycol-Free, North American Witch-Hazel (Hamamelis virginiana)-Based Solution of 5% Minoxidil Sulfate for the Treatment of Female Androgenetic Alopecia

Nơi xuất bản: International Journal of Trichology (Int J Trichology)

Số xuất bản: 15(3), 108-112

Ngày xuất bản: 01/12/2023 (Epub); số in chính thức 15(3) tháng 5-6/2023

Mã định danh tài liệu DOI: 10.4103/ijt.ijt_55_22

Link tài liệu: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38179008/

---

Minoxidil bôi là phương pháp điều trị rụng tóc nội tiết (rụng tóc androgen) ở nữ có bằng chứng khoa học rõ ràng, nhưng không phải ai cũng đáp ứng. Nguyên nhân là minoxidil thông thường (minoxidil base) chỉ là “tiền chất”: nó phải được enzyme sulfotransferase trong nang tóc chuyển hoá thành minoxidil sulfate — dạng có hoạt tính thực sự kích thích mọc tóc. Người có hoạt tính enzyme này thấp thường bôi minoxidil nhiều tháng mà không thấy hiệu quả. Ngoài ra, propylene glycol — dung môi phổ biến trong các dung dịch minoxidil thương mại — hay gây ngứa, rát, kích ứng da đầu. Nghiên cứu của GS. Ralph M. Trüeb (Thụy Sĩ) đăng trên International Journal of Trichology đã đánh giá dung dịch minoxidil sulfate 5% không chứa propylene glycol, nền chiết xuất cây phỉ Bắc Mỹ (Hamamelis virginiana), trên 50 phụ nữ rụng tóc nội tiết không đáp ứng với minoxidil thông thường: 70% bệnh nhân cải thiện rõ rệt và thuốc được dung nạp tốt.

---

50 phụ nữ bị rụng tóc nội tiết (FAGA) phân loại Ludwig độ I đến III, tuổi từ 25 đến 64 (trung bình 46 ± 10,5 tuổi), trong đó 26 người độ I, 20 người độ II và 4 người độ III. Tất cả đều đã bôi dung dịch minoxidil base 5% tối thiểu 6 tháng (1 hoặc 2 lần/ngày tuỳ mức độ) nhưng không đáp ứng. Nghiên cứu loại trừ những người dị ứng, không dung nạp hoặc không tuân thủ điều trị minoxidil, và những người rụng tóc do nguyên nhân khác như rụng tóc từng vùng, rụng tóc kỳ nghỉ (telogen effluvium) hay rụng tóc sẹo.

Đây là nghiên cứu đoàn hệ hồi cứu, đơn trung tâm (không có nhóm đối chứng giả dược). Bệnh nhân được chuyển từ minoxidil base 5% sang dung dịch minoxidil sulfate 5% không chứa propylene glycol, gồm các thành phần:

– Minoxidil sulfate 5% (dạng hoạt tính, không cần enzyme nang tóc chuyển hoá)

– Nền nước dưỡng da đầu chiết xuất cây phỉ Bắc Mỹ (Hamamelis virginiana) kết hợp hương thảo, cỏ đuôi ngựa, bạch dương, tầm ma; glycerin và nước

Hiệu quả và độ an toàn được đánh giá bằng chụp ảnh toàn cảnh định vị chuẩn (đo độ rộng đường ngôi giữa) và soi da đầu kỹ thuật số (đánh giá sự đa dạng đường kính sợi tóc) tại thời điểm ban đầu, sau 3 tháng và 6 tháng điều trị.

Sau 3-6 tháng chuyển sang minoxidil sulfate 5%, phần lớn bệnh nhân vốn “kháng” minoxidil thông thường đã có cải thiện:

– Hiệu quả theo mức độ rụng tóc: cải thiện thấy rõ nhất trên ảnh toàn cảnh ở nhóm Ludwig độ II. Ở độ I (đường ngôi chưa giãn nhiều) và độ III (mật độ tóc còn lại quá thấp), thay đổi khó thấy bằng mắt thường hơn, nhưng soi da vẫn ghi nhận sợi tóc dày và đồng đều hơn.

– Vì sao minoxidil sulfate hiệu quả ở người không đáp ứng: minoxidil sulfate là dạng hoạt tính, tác động trực tiếp lên kênh kali của nang tóc mà không phụ thuộc vào enzyme sulfotransferase — vốn có hoạt tính rất khác nhau giữa từng người và là yếu tố quyết định đáp ứng với minoxidil base.

– Dữ liệu bổ sung: tác giả cũng nhắc lại nghiên cứu sơ bộ trước đó (EADV 2017) trên 44 bệnh nhân nam và nữ không đáp ứng minoxidil base 5% bôi 2 lần/ngày: chuyển sang minoxidil sulfate 10% bôi 1 lần/ngày giúp 97,7% có cải thiện sau trung bình khoảng 4 tháng.

– Mức độ an toàn: dung dịch được dung nạp tốt, đặc biệt ở người nhạy cảm với propylene glycol và người có hội chứng da đầu nhạy cảm (ngứa, rát, căng da đầu). Không ghi nhận tác dụng phụ đáng kể.

Dung dịch minoxidil sulfate 5% không chứa propylene glycol, nền chiết xuất cây phỉ Bắc Mỹ, cho thấy hiệu quả và an toàn trong điều trị rụng tóc nội tiết ở nữ, đặc biệt với người không đáp ứng minoxidil thông thường hoặc có da đầu nhạy cảm, kích ứng với propylene glycol. Tác giả coi đây là bằng chứng ban đầu (proof-of-concept) rằng minoxidil sulfate bôi ngoài da có thể đạt hiệu quả lâm sàng. Tuy nhiên, do là nghiên cứu hồi cứu, không có nhóm đối chứng, kết quả cần được xác nhận thêm bằng các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng quy mô lớn hơn.

---

Minoxidil thông thường (minoxidil base) cần được enzyme sulfotransferase trong nang tóc chuyển thành minoxidil sulfate mới có tác dụng kích thích mọc tóc. Minoxidil sulfate là chính dạng hoạt tính đó, nên có thể phát huy tác dụng cả ở người có hoạt tính enzyme thấp — nhóm thường bôi minoxidil base mà không hiệu quả.

Không nên tự ý thay thế. Nghiên cứu này mới là bằng chứng ban đầu từ một đoàn hệ hồi cứu nhỏ. Người bị rụng tóc nội tiết nên được bác sĩ da liễu chẩn đoán đúng nguyên nhân và tư vấn phác đồ phù hợp, có thể kết hợp nhiều phương pháp.

Trong nghiên cứu, cải thiện được ghi nhận sau 3 đến 6 tháng điều trị, đánh giá bằng ảnh chụp toàn cảnh và soi da đầu. Cần kiên trì sử dụng đều đặn ít nhất 3-6 tháng mới đánh giá được hiệu quả.

Công thức không chứa propylene glycol trong nghiên cứu được dung nạp tốt, kể cả ở người nhạy cảm với propylene glycol hoặc có hội chứng da đầu nhạy cảm, và không ghi nhận tác dụng phụ đáng kể. Dù vậy, phụ nữ mang thai, cho con bú hoặc có bệnh lý tim mạch cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.